เมื่อเราต้องสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก เป็นบุคคลที่สำคัญสำหรับเรา แน่นอนว่า จะมีปฏิกิริยาทางใจบางอย่างเกิดขึ้น โดย Dr.Elisabeth Kübler-Ross ได้กล่าวถึงปฏิกิริยาจากการสูญเสียไว้ว่ามี 6 ระยะคือ

  1. Shock บางคนอาจจะรู้สึกมึนชาทำอะไรไม่ถูก
  2. Denial ไม่อยากเชื่อว่าสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องจริง
  3. Anger โกรธหรือโทษตนเอง ผู้อื่น หรือแม้แต่โชคชะตา ที่ทำให้ต้องมาเจอเรื่องแบบนี้
  4. Bargaining ต่อรองกับการสูญเสีย เช่นขอตายแทนได้ไหม ขอให้เป็นแค่ฝันร้ายได้ไหม
  5. Depression พอรู้ว่าความสูญเสียนั้นเกิดขึ้นจริง และไม่มีทางที่จะย้อนกลับหรือแก้ไขอะไรได้ก็จะเริ่มหมดหวัง หมดกำลังใจ ท้อ เศร้า ร้องไห้ง่าย เบื่อหน่าย หดหู่ เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ
  6. Acceptance การยอมรับ ว่าเราสูญเสียแล้วจริงๆ จะไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงหรือแก้ไขได้ และเราก็ยังสามารถใช้ชีวิตต่อไปได้

ระยะต่างๆเหล่านี้จะเกิดอันไหนก่อนก็ได้ไม่เหมือนกันในแต่ละคน จะเกิดกลับไปกลับมาก็ได้ แต่ปฏิกิริยาจากการสูญเสียที่ปกติต้องจบด้วย Acceptance เสมอเหมือนกันทุกคน หากปฎิกิริยาทางใจค้างอยู่ที่ระยะอื่นนานๆ ไม่สามารถยอมรับได้สักที ระวังอาจมีโรคตามมา

แล้วเราจะรับมืออย่างไรให้ไกลโรค?

  1. ให้แสดงออกอย่างที่รู้สึก ถ้าเศร้าอยู่ก็ร้องไห้ได้ คิดอะไรพูดหรือระบายออกมาบ้างก็ได้ ไม่ต้องเก็บไว้คนเดียว ไม่ต้องทำพยายามเข้มแข็งมากก็ได้ เพราะยิ่งจะทำให้เกิดผลเสียต่อภาวะจิตใจมากขึ้น ในภายหลัง
  2. เติมพลังให้ใจบ้าง โดยวิธีง่ายๆเช่น อยู่ในความสงบ สวดมนต์ไหว้พระ ทำบุญมากขึ้น อยู่กับคนใกล้ชิด ปลอบใจ ให้กำลังใจกัน หาเรื่องที่ทำแล้วมีความสุขทำบ้าง เอาใจไปใส่ที่อื่นบ้าง ไม่หมกหมุ่นครุ่นคิดแต่เรื่องเดียว
  3. มองใหม่อย่างสร้างสรรค์ แทนที่จะมองว่าสูญเสียอะไรไปเพียงอย่างเดียว เราควรมองหาและมองเห็นสิ่งดีๆที่เหลืออยู่ และคิดว่าเราจะนำสิ่งดีๆที่เหลือนี้ไปใช้ได้อย่างไรด้วย
  4. เข้าพิธีการที่จัดตามความเชื่อของแต่ละคนอย่างเหมาะสม
  5. ทำกิจวัตรให้ใกล้เคียงกับ “ปกติ” มากที่สุด
  6. หากมีอาการมากอาจจำเป็นต้องงดเสพข่าวชั่วคราว เพราะภาพทางสื่ออาจกระตุ้น ทำให้เศร้าเพิ่มขึ้นได้
  7. หากท่านมีความคิดอยากทำร้ายตนเอง หูแว่ว หวาดกลัวโดยไม่มีเหตุผล มีความรู้สึกเศร้าโศกเสียใจต่อเนื่องกัน จนทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์ จิตแพทย์ หรือบุคลากรสุขภาพจิตโดยด่วน

สำหรับผู้ที่ป่วยโรคทางจิตเวชอยู่แล้ว หากมีอาการมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ประจำที่ท่านรักษาอยู่โดยเร็ว … เป็นกำลังใจให้ทุกคนค่ะ

หมอส้ม จิตแพทย์เชียงราย
หมอส้ม จิตแพทย์เชียงราย

จิตแพทย์ผู้มีความเชื่อว่า “คนเราจะใช้ชีวิตได้อย่างดี ไม่ใช่แค่มีร่างกายที่พร้อม หากแต่ต้องมีจิตใจที่พร้อมด้วย” จะมาแบ่งปันมุมมองความคิด เรื่องราว ความรู้ในการดูแลตัวเองและคนรอบข้างทั้งร่างกายและจิตใจ แล้วคุณจะรู้ว่า ความสุข ไม่จำเป็นต้องไขว่คว้าจากที่แสนไกล แต่อยู่ใกล้แค่คืบใจเดียว