รู้หรือไม่? สถิติจากกรมสุขภาพจิตพบว่า จังหวัดเชียงรายของเรา ครองแชมป์ติด Top10 จังหวัดที่มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงที่สุดมากว่า 10 ปีซ้อน สิ่งที่น่าสนใจคือ ความคิดอยากตาย ไม่ได้เกิดเฉพาะในคนที่ป่วยเป็นโรคทางจิตเวชเท่านั้น แต่ยังเกิดในคนทั่วไปที่ประสบปัญหาได้อีกด้วย และบอกไม่ได้เหมือนกันว่าวันไหนจะถึงคิวของเราหรือคนใกล้ตัวเรา มีหลายงานวิจัยพบว่า หนึ่งในปัจจัยป้องกันการฆ่าตัวตายที่สำคัญมากๆ คือ “สังคม” ตั้งแต่สังคมขนาดเล็กที่เรียกว่า ครอบครัว รวมไปถึงสังคมที่กว้างออกไปเช่น เพื่อน ที่ทำงาน หรือชุมชน เป็นต้น ดังนั้นสังคมเข้มแข็งที่จะช่วยป้องกันปัญหานี้ได้ คือ “สังคมที่เปิดกว้างรับฟังและเข้าใจ”

แน่นอนว่าเป็นสิ่งที่เราไม่คุ้นเคยเลย เราคุ้นเคยที่จะตัดสินคนอื่นว่าควรทำหรือไม่ควรทำอะไรอยู่เสมอ เวลาคุยกันก็ฟังเพียงผ่านหูพอจับใจความว่าอีกฝ่ายพูดอะไร บางทีไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเขาพูดด้วยความรู้สึกยังไง และในหลายๆครั้งเราจะพยายามให้อีกฝ่ายเข้าใจเราด้วยเหตุผลต่างต่างนานาก่อนที่เขาจะพูดจบเสียอีก เพราะฉะนั้นถ้าเราอยากเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างสังคมเข้มแข็งให้กับคนที่เรารัก เราต้องฝึก! เริ่มจากตัวเราก่อน โดยการ “เปิดใจรับฟังอย่างเข้าใจ” ในทุกๆ ครั้งที่มีโอกาส

ลดปัญหาการฆ่าตัวตายด้วย 3 ข้อนี้

  1. เปิดใจ เปิดใจตัวเราเอง วางตัวเองลง ไม่ว่าจะความคิด ความเชื่อ อคติ ความคาดหวัง หรือแม้แต่ความกังวล แน่นอนว่าเราช่วยเหลือใครเราย่อมอยากให้อีกฝ่ายรู้สึกดีขึ้น พยายามรีบร้อนเอาวิธีการต่างๆ มายัดเยียดให้ กังวลว่าเราจะทำให้ดีขึ้นได้ไหม เผลอตัดสินไปว่าเรื่องเล็กน้อยไม่ต้องคิดหรอก แต่ว่าสิ่งเหล่านั้นอาจยิ่งทำให้อีกฝ่ายรู้สึกแย่กว่าเดิม เพราะเขาเองก็อยากดีขึ้น แต่ตอนนี้เขายังทำไม่ได้ไงจึงยังเป็นทุกข์อยู่
  2. รับฟัง ฟังด้วยใจ ไม่ใช่แค่ด้วยสมอง ในหลายๆ ครั้งสิ่งที่คนทุกข์ต้องการ ก็ไม่ใช่ทางแก้ปัญหา แต่สิ่งที่เขาต้องการกลับเป็นการที่มีใครสักคนรับรู้ว่าเขาต้องทนทุกข์อยู่กับปัญหานั้นมากแค่ไหน
  3. เข้าใจ พยายามฟังให้มากเพื่อให้เข้าใจ ความรู้สึกของเขา จากมุมมองของเขา และเมื่อเราเข้าใจแล้วเราจะรู้ว่าทำไมเขาถึงรู้สึกมืดแปดด้านขนาดนั้น อย่าลืมแสดงออกให้คนตรงหน้ารู้ด้วยนะคะว่าเราเข้าใจว่ายังไง เช่น พูดสะท้อนความรู้สึกออกมา พยักหน้า หรือจับมือ เป็นต้น

และหลังจากที่เราเข้าใจแล้วเราจะรู้เองว่าทางออกไหนที่เราจะชวนให้เขาลองใช้แก้ปัญหา และเราจะบอกเค้าตอนไหน เมื่อถึงจุดนั้นเขาจะรับรู้แล้วว่าเขาไม่ได้แก้ปัญหานั้นคนเดียวอีกต่อไป หมอเชื่อว่า หากชาวเชียงรายช่วยกันทำได้ดังนี้ ในอนาคตข้างหน้า จังหวัดเชียงราย อาจจะเป็นแชมป์ ติด Top10 จังหวัดที่มีอัตราการฆ่าตัวตายน้อยที่สุด ก็เป็นได้ค่ะ

ท้ายนี้หมอขอฝากไว้นิดนะคะเรื่องของสุขภาพนั้น ไม่ว่าจะสุขภาพกายหรือสุขภาพจิต สร้างให้ดีย่อมทำง่ายกว่าซ่อมเมื่อเสียไปแล้วแน่นอนค่ะ

หมอส้ม จิตแพทย์เชียงราย
หมอส้ม จิตแพทย์เชียงราย

จิตแพทย์ผู้มีความเชื่อว่า “คนเราจะใช้ชีวิตได้อย่างดี ไม่ใช่แค่มีร่างกายที่พร้อม หากแต่ต้องมีจิตใจที่พร้อมด้วย” จะมาแบ่งปันมุมมองความคิด เรื่องราว ความรู้ในการดูแลตัวเองและคนรอบข้างทั้งร่างกายและจิตใจ แล้วคุณจะรู้ว่า ความสุข ไม่จำเป็นต้องไขว่คว้าจากที่แสนไกล แต่อยู่ใกล้แค่คืบใจเดียว